සමාජයක බිඳවැටීම හෝ දියුණුව තීරණය කරන ‘සඟවුණු’ සත්යයන්: හදීස් මූලාශ්ර ඇසුරින් කෙරෙන විග්රහයක්
1. හැඳින්වීම: අපේ සමාජය සැබවින්ම යහපත් මාවතකද ගමන් කරන්නේ?
අද අප ජීවත් වන සමාජ දේහය දෙස විමර්ශනාත්මක ඇසින් බැලීමේදී පෙනී යන්නේ එය බරපතළ පද්ධතිමය අර්බුදයකට මුහුණ දී ඇති බවයි. අසාධාරණය, පීඩනය සහ සදාචාරාත්මක පිරිහීම හමුවේ "අපේ සමාජය සැබවින්ම නිවැරදි මාවතකද ගමන් කරන්නේ?" යන ප්රශ්නය නැවත නැවතත් අප හමුවේ පැන නගී. බොහෝ දෙනෙකු ආගමික ඉගැන්වීම් හුදු පූජනීය වත්පිළිවෙත් මාලාවක් ලෙස පමණක් අර්ථකථනය කළද, මුහම්මද් නබිතුමාගේ (සල්) ඉගැන්වීම් හෙවත් හදීස් මූලාශ්ර යනු ඊට වඩා එහා ගිය ගැඹුරු සමාජ විද්යාත්මක පදනමක් සහිත මඟපෙන්වීම්ය. එය මානව දුර්වලතා හඳුනාගෙන, ඒවා නිරාකරණය කරමින් වඩාත් යුක්තිගරුක සහ මානුෂීය සමාජ පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ ප්රායෝගික දර්ශනයකි.
2. දැනුම යනු ලෝක සිතියමක් වැනිය: හදීස් තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේද?
හදීස් යනු විවිධ සන්දර්භයන් තුළ, විවිධ පුද්ගලයන්ගේ අවශ්යතා සහ ගැටලු පදනම් කරගෙන ලබා දුන් විසිරි පවතින උපදෙස් සමූහයකි. මෙම උපදෙස් නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට නම් ඒවා සමස්ත ඉස්ලාමීය ජීවන දැක්ම නමැති "විශාල චිත්රය" තුළ තබා බැලිය යුතුය.
මෙය ලෝක සිතියමකට උපමා කළ හැකිය. ලෝක සිතියමක් කැබලිවලට කපා යමෙකුට ලබා දුන් විට, එය නිවැරදිව එකලස් කළ හැක්කේ සිතියම පිළිබඳ පූර්ව අවබෝධයක් ඇති අයෙකුට පමණි. සිතියම ගැන අවබෝධයක් නැති අයෙකු ශ්රී ලංකාව තිබිය යුතු තැනට ඉන්දියාව හෝ චීනය තැබීමට ඉඩ ඇත. හදීස් ඉගැන්වීම් ද එසේමය; සමස්ත ඉස්ලාමීය දර්ශනය පිළිබඳ පෘථුල අවබෝධයක් නොමැතිව තනි තනි හදීස් උපුටා දක්වමින් තීරණවලට එළඹීමෙන් සමස්ත පද්ධතියම අවුල් සහගත විය හැකිය. නිවැරදි අර්ථකථනය සඳහා එම ඉගැන්වීම් සමස්ත ඉස්ලාමීය "සිතියම" තුළ නියමිත ස්ථානයේ තබා විශ්ලේෂණය කළ යුතුය.
3. සමාජයේ පාරිශුද්ධභාවයේ මිනුම්දණ්ඩ: විලිம்புගත ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම්
සමාජයක ශිෂ්ටත්වය හෝ පාරිශුද්ධභාවය මනිනු ලබන්නේ එහි ඇති මහා පරිමාණ ගොඩනැගිලි හෝ සමුච්චිත ධනය මත නොවේ. එහි සැබෑ මිනුම්දණ්ඩ වන්නේ එම සමාජය තුළ වෙසෙන 'දුබලයා' හෙවත් විලිம்புගත (Marginalized) ජනතාව කෙරෙහි දක්වන සැලකිල්ලයි.
"බියකින් හෝ අපහසුවකින් තොරව දුබලයාට තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් ලබාගත නොහැකි සමාජයක් කිසිදා පාරිශුද්ධ වන්නේ නැත."
අතීත ඉස්ලාමීය පාලන ඉතිහාසය දෙස බලන විට, පළමුවන කලීෆා අබු බක්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා බලයට පත්වූ විගස කළ ප්රකාශය අදටත් වලංගු සමාජ විද්යාත්මක පාඩමකි. එතුමා පැවසුවේ තමන්ගේ පාලනය යටතේ දුබලයාගේ අයිතිවාසිකම් ලබා දෙන තෙක් ඔහු 'බලවතා' ලෙස සලකන බවත්, අනුන්ගේ අයිතිවාසිකම් පැහැර ගන්නා බලවතාගෙන් එම අයිතිය උදුරා ගන්නා තෙක් ඔහු 'දුබලයා' ලෙස සලකන බවත්ය. යම් සමාජයක පීඩිතයාට තම අයිතිය ඉල්ලීමට බලවතුන් ඉදිරියේ බිය වීමට හෝ හිස නැමීමට සිදු වේ නම්, එම සමාජය සදාචාරාත්මකව බිඳ වැටී ඇති බව මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.
4. ඔබ ජයග්රහණය කරන්නේ සහ පෝෂණය වන්නේ 'දුබලයන්' නිසා බව ඔබ දන්නවාද?
බොහෝ විට ධනවතුන් සහ බලවතුන් සිතන්නේ සමාජයේ පැවැත්ම තීරණය වන්නේ තම ප්රාග්ධනය හෝ බලය මත බවයි. නමුත් හදීස් ඉගැන්වීම්වලට අනුව සත්යය මීට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. මුහම්මද් නබිතුමා (සල්) වරක් මෙසේ ප්රකාශ කළේය: "ඔබ ජයග්රහණය ලබන්නේ සහ ආහාර ලබන්නේ ඔබ අතර සිටින දුබලයන් නිසාය."
මෙය ශ්රී ලාංකීය සන්දර්භය තුළ විග්රහ කරන්නේ නම්, තේ වතු හිමියෙකුගේ ධනය රඳා පවතින්නේ දිනපතා අව් වැසි නොබලා දලු නෙළන වතු කම්කරු ජනතාව මතය. කෘෂිකර්මාන්තයේ නිරත ගොවියා, කර්මාන්ත ශාලාවල යන්ත්ර ක්රියාකරවන ශ්රමිකයා සහ රෝහල් පිරිසිදු කරන සේවකයා වැනි පාටාලි ජනතාව සමාජයක "කොඳු නාරටිය" වැනිය. ඔවුන් නොමැති නම් ධනවතුන්ට තම පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමට හෝ පාලකයන්ට තම බලය පවත්වා ගැනීමට නොහැකිය. එබැවින් සමාජයක සැබෑ ජයග්රහණය සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය රඳා පවතින්නේ මෙම ජනතාවගේ තෘප්තිය සහ සුභසාධනය මත පමණි.
5. වගකීම් වැරදි දෑත්වලට පත්වීම: විනාශයේ පෙරනිමිත්ත
ඉස්ලාමීය දර්ශනය තුළ 'අමානා' (විශ්වාසය/වගකීම) යනු පුද්ගලික වරප්රසාදයක් නොව පොදු භාරකාරීත්වයකි. සමාජයේ කොඳු නාරටිය වන පීඩිත ජනතාව සුරක්ෂිත වීමට නම්, එම වගකීම දරන පාලකයා හෝ කළමනාකරු අනිවාර්යයෙන්ම සුදුස්සෙකු විය යුතුය.
මුහම්මද් නබිතුමා (සල්) ප්රකාශ කළේ, "වගකීම් විනාශ වූ විට විනිශ්චය දිනය (සමාජයේ අවසානය) අපේක්ෂා කරන්න" යනුවෙනි. මෙහි 'වගකීම් විනාශ කිරීම' යනු සුදුස්සාට සුදුසු තැන ලබා නොදී, හිතවත්කම් හෝ වෙනත් පටු කරුණු මත නුසුදුස්සන් වගකිවයුතු තනතුරුවලට පත් කිරීමයි. මෙය හුදු ආගමික අනාවැකියක් නොව, ආයතනික සහ රාජ්ය පද්ධතීන් කඩා වැටීමට බලපාන ප්රධානතම "පද්ධතිමය අර්බුදය" (Systemic Crisis) වේ. සුදුසුකම් පසෙකලා නුසුදුස්සන් අතට බලය පත්වීම මුළුමහත් පද්ධතියම අක්රීය කරමින් සමාජය විනාශය කරා ගෙන යයි.
6. ඊමානය (විශ්වාසය) යනු හුදු වත්පිළිවෙතක් නොව, සමාජීය හැසිරීමකි
ඉස්ලාමීය දර්ශනයේ 'ඊමානය' හෙවත් ඇදහිල්ල යනු දේවස්ථානයකට පමණක් සීමා වූ වත්පිළිවෙතක් නොවේ. අබ්දුල්ලාහ් දරාස්ගේ "අල් මුදාරාත්" කෘතියේ විග්රහ කරන පරිදි, ඊමානය යනු කොටස් දෙකක එකතුවකි: (1) ඇතුළාන්ත විශ්වාසය සහ (2) බාහිර සමාජීය හැසිරීමයි.
මෙය විදුලි රැහැනකට උපමා කළ හැකිය. විදුලි ධාරාව (විශ්වාසය) කොතෙක් තිබුණද, එය බල්බයට (සමාජීය හැසිරීමට) නිවැරදිව සම්බන්ධ නොවන්නේ නම් ආලෝකය ලැබෙන්නේ නැත. ඊමානයෙහි ශාඛා 60-70ක් පවතින අතර, එහි පහළම මට්ටම වන්නේ 'පාරේ ඇති බාධාවක් ඉවත් කිරීමයි'. මින් හැඟෙන්නේ ඇදහිල්ල යනු සමාජීය හික්මීමක් (Social Conduct) බවයි. තමන්ගේ දිවෙන් හෝ අතින් අන් අයට පීඩාවක් නොකිරීමත්, අසල්වැසියා බඩගින්නේ සිටියදී තමන් පමණක් අනුභව නොකිරීමත් සැබෑ මුස්ලිම්වරයෙකුගේ අනිවාර්යය ලක්ෂණයකි. ආගමික වත්පිළිවෙත්වල නිරත වූ පමණින් කෙනෙකුගේ ඊමානය සම්පූර්ණ නොවන අතර, එය සමාජීය ගුණධර්ම සමඟ බැඳී නොපවතින්නේ නම් එම සමාජය අඳුරු වීම වැළැක්විය නොහැක.
7. නිගමනය: අප යා යුතු මාවත
සමාජයක දියුණුව හෝ බිඳවැටීම තීරණය වන්නේ එහි ඇති භෞතික සම්පත් මත නොව, නීතියේ ආධිපත්යය (Rule of Law) සැමට සමානව ක්රියාත්මක වන ආකාරය මතය. මුහම්මද් නබිතුමා (සල්) වරක් අවධාරණය කළේ තම දියණිය වන ෆාතිමා (රළියල්ලාහු අන්හා) වරදක් කළද නීතිය හමුවේ ඇයට දඬුවම් දීමට තමන් පසුබට නොවන බවයි. බලවතාට සහ දුබලයාට නීතිය එක හා සමානව ක්රියාත්මක වන, වගකීම් සුදුස්සාට හිමිවන සහ මිනිසුන් අන් අයට පීඩා නොකරන සදාචාරාත්මක පරිසරයක් පවතින තාක් එම සමාජය සුරක්ෂිත වේ.
අවසාන වශයෙන් අප අපගෙන්ම මෙසේ ප්රශ්න කළ යුතුය: "ඔබේ දෛනික හැසිරීම් තුළින් ඔබ සමාජය ගොඩනගන කෙනෙක්ද, නැතිනම් එය බිඳවැටීමට ඉඩහරින කෙනෙක්ද?" අපේ සැබෑ ඇදහිල්ල පවතින්නේ අප අන් අය සමඟ, විශේෂයෙන්ම සමාජයේ අවම වරප්රසාදිත ජනතාව සමඟ ගනුදෙනු කරන ආකාරය තුළය.
Long Discussion Video
https://www.youtube.com/watch?v=rOGgbcvnqG0&t=9s
Short Explanation Video
https://www.youtube.com/watch?v=XtrxrNg5VfA